3D Design
Quạt Tản Nhiệt PC Kêu To: Nguyên Nhân Và Cách Khắc Phục Hiệu Quả
Quạt Tản Nhiệt PC Kêu To: Nguyên Nhân Và Cách Khắc Phục Hiệu Quả
Quạt tản nhiệt PC kêu to thường khiến người dùng bực mình khi đang làm việc hay chơi game. Tiếng ồn này không chỉ làm phiền mà còn có thể báo hiệu máy tính đang gặp trục trặc về làm mát. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này, từ nguyên nhân đến cách xử lý, dựa trên kinh nghiệm thực tế từ những trường hợp thường gặp. Nếu bạn đang dùng máy tính bàn ở Việt Nam, nơi thời tiết nóng ẩm dễ tích bụi, thì việc chú ý đến quạt tản nhiệt sẽ giúp máy chạy êm và bền hơn.
Quạt tản nhiệt PC kêu to là lỗi gì?
Quạt tản nhiệt PC kêu to xảy ra khi các bộ phận làm mát như quạt CPU, quạt case, quạt GPU hoặc quạt nguồn hoạt động không bình thường và phát ra âm thanh lớn. Điều này làm giảm hiệu quả làm mát tổng thể của máy. Bạn có thể nhận biết qua một số dấu hiệu cụ thể. Ví dụ, tiếng gió rít mạnh giống như máy bay phản lực, nghĩa là quạt đang quay hết tốc độ mà không ngừng. Hoặc tiếng lạch cạch như có vật gì va chạm bên trong, hay tiếng è è kèm rung lắc khiến cả thùng máy rung theo nhịp. Những âm thanh này thường xuất hiện sau thời gian sử dụng dài mà không bảo dưỡng, đặc biệt ở môi trường nhiều bụi bẩn.
Nguyên nhân gây ra tiếng ồn lớn từ quạt tản nhiệt PC
Để xử lý quạt tản nhiệt kêu to, trước tiên cần xác định rõ nguyên nhân. Một trong những lý do phổ biến nhất là bụi bẩn tích tụ dày đặc trên cánh quạt và khe tản nhiệt. Bụi làm mất cân bằng quạt, gây rung lắc, đồng thời chặn luồng gió, buộc quạt phải chạy tối đa để giữ nhiệt độ ổn định. Sau một thời gian, bụi bẩn này khiến máy nóng hơn bình thường.
Một nguyên nhân khác là khô dầu hoặc hỏng trục bi của quạt. Trục quay bị mòn hoặc thiếu dầu bôi trơn tạo ma sát lớn, dẫn đến tiếng rít kim loại khó chịu. Điều này hay xảy ra với quạt dùng lâu năm mà không được kiểm tra. Ngoài ra, keo tản nhiệt trên CPU bị khô cứng sau 1-2 năm sử dụng cũng góp phần. Keo khô làm nhiệt độ tăng cao, quạt phải chạy liên tục ở tốc độ cao dù máy không tải nặng.
Đôi khi, vật thể lạ như dây cáp điện chạm vào cánh quạt đang quay gây tiếng lạch cạch. Hoặc cấu hình phần mềm trong BIOS hay phần mềm điều khiển ép quạt chạy full speed không cần thiết. Những yếu tố này kết hợp lại làm quạt tản nhiệt PC phát ra tiếng ồn lớn, ảnh hưởng đến trải nghiệm sử dụng hàng ngày.
Hậu quả khi bỏ qua tiếng ồn từ quạt tản nhiệt PC
Nếu quạt tản nhiệt PC kêu to mà không xử lý kịp thời, máy tính sẽ gặp nhiều vấn đề nghiêm trọng. Đầu tiên là hiện tượng máy chạy chậm và giật lag do thermal throttling. Khi nhiệt độ CPU hoặc GPU tăng cao vì làm mát kém, linh kiện tự động giảm xung nhịp để tránh hỏng. Kết quả là máy chậm hẳn, chơi game tụt FPS, hoặc render video mất thời gian lâu hơn nhiều.
Tiếp theo, tuổi thọ linh kiện giảm do lão hóa nhiệt. Tụ điện và VRM trên mainboard nhạy cảm với nhiệt cao kéo dài, có thể phồng rò hoặc khô, dẫn đến nguồn điện không ổn định. CPU và GPU dù bền cũng bị ảnh hưởng nếu thường xuyên hoạt động ở nhiệt độ trên 90-100°C, tăng nguy cơ hỏng vĩnh viễn sau này.
Máy còn có thể sập nguồn đột ngột để tự bảo vệ khi nhiệt độ chạm ngưỡng 100-105°C. Lúc này, bạn mất dữ liệu chưa lưu, như file đang chỉnh sửa. Nếu sập nguồn thường xuyên, ổ cứng HDD hoặc SSD dễ lỗi hệ thống hoặc hỏng file. Đặc biệt, rung lắc từ quạt hỏng lan truyền có thể làm hỏng HDD truyền thống, vì kim đọc va chạm mặt đĩa gây bad sector và mất dữ liệu.
Cuối cùng, hỏng hóc có thể lan sang các bộ phận khác. Quạt hỏng làm khí nóng tù đọng trong case, nung nóng RAM, SSD M.2 và chipset mainboard, dẫn đến xuống cấp toàn hệ thống. Tiếng ồn lớn từ quạt tản nhiệt PC không chỉ phiền mà còn khiến máy hoạt động quá tải, ảnh hưởng lâu dài đến độ bền.
Cách khắc phục quạt tản nhiệt PC kêu to
Trước khi sửa, hãy tắt máy và rút nguồn điện để an toàn. Không nên tự tháo vỏ bộ nguồn PSU vì nguy hiểm. Bắt đầu bằng việc xác định thủ phạm. Mở nắp hông thùng máy, cắm điện bật lên và lắng nghe tiếng ồn phát ra từ đâu, như phía trước, sau, trên nóc hay tại CPU, GPU.
Tiếp theo là vệ sinh hệ thống. Chuẩn bị bình xịt khí nén, cọ mềm và khăn khô. Dùng cọ quét bụi trên cánh quạt, rồi thổi khí nén qua lá nhôm heatsink. Nhớ giữ cánh quạt đứng yên khi thổi để tránh hỏng trục hoặc tạo dòng điện ngược hại mainboard. Vệ sinh định kỳ giúp quạt chạy êm và máy mát hơn.
Kiểm tra vật lý bằng cách bó gọn dây cáp bằng dây rút, đảm bảo không chạm quạt. Vặn chặt ốc vít quạt, nếu vẫn rung thì thêm long đền cao su để giảm chấn. Nếu quạt sạch nhưng vẫn kêu to, đặc biệt quạt CPU, thì kiểm tra keo tản nhiệt. Tháo tản nhiệt, lau keo cũ và tra keo mới kích cỡ hạt đậu. Điều này hạ nhiệt độ, giúp quạt quay chậm hơn.
Với quạt dùng trục sleeve bearing có nắp cao su, có thể tra dầu để giảm ma sát. Nhưng quạt hiện đại như hydraulic thường đúc kín, không nên cạy mà thay mới nếu kêu. Nếu phần cứng ổn mà quạt vẫn ồn, điều chỉnh bằng phần mềm. Vào BIOS bằng phím Del hoặc F2, chọn hardware monitor và chuyển sang smart fan hoặc silent. Hoặc tải FanControl trên Windows để kiểm soát tốc độ quạt, chỉ tăng khi máy nóng thật.
Khi nào nên mua quạt tản nhiệt PC mới?
Không phải lúc nào cũng sửa được quạt tản nhiệt PC kêu to. Nếu cánh quạt nứt gãy gây rung mạnh, hoặc trục quạt rơ lỏng khi lắc tay, thì cần thay mới. Quạt dùng 3-4 năm mà kêu két két dù tra dầu cũng là dấu hiệu mòn trục, nên mua quạt mới để đảm bảo hiệu quả và an toàn. Chọn quạt chất lượng từ thương hiệu uy tín sẽ giúp máy chạy êm lâu dài.
Quạt tản nhiệt PC kêu to là vấn đề cần chú ý sớm để tránh ảnh hưởng hiệu suất và tuổi thọ máy tính. Bảo dưỡng định kỳ như vệ sinh bụi, thay keo và điều chỉnh tốc độ sẽ giúp giảm tiếng ồn hiệu quả. Nếu bạn gặp khó khăn trong việc tự xử lý, hãy mang máy đến Ha Linh Computer để kỹ thuật viên hỗ trợ chuyên nghiệp. Với kinh nghiệm sửa chữa PC tại Việt Nam, chúng tôi sẽ giúp máy bạn chạy mượt mà trở lại.
